Thứ Tư, 23 tháng 10, 2013

* CTC: Luân Hoán, lặng lẽ tìm lấy đường mà đi !



LUÂN HOÁN,
LẶNG LẼ TÌM LẤY ĐƯỜNG MÀ ĐI !
    
     Tôi ít bạn, rất ít bạn. Có thể là do cá tính của tôi tuy không gai góc nhưng tôi tự ý thức mình là kẻ rất khó chịu, không tạo được thiện cảm, mỹ cảm cho nhiều người. Đã thế còn luôn kiên trì một nguyên tắc chỉ tìm kiếm, chấp nhận, lưu giữ, duy tu bảo dưỡng những quan hệ với người cầm cây viết, với tôi đó là những con người có đẳng cấp giữa đám dân thường xung quanh trong cái đời khi trang nghiêm khi hài hước này.
     Là nói vậy, nhưng cũng khó lòng chịu nổi một nhà văn nhà thơ hay các nhà tương cận khi mãi mà họ không cho đọc một bài thơ khiến tôi xúc động. Bởi ngày ngày vẫn thở hít không khí thừa mứa, vẫn ăn ăn uống uống chán ngấy, yêu thương sầu hận đủ và đầy, và nhất là vẫn xoay tròn trong một xã hội ngà ngà như phê ma túy, như sát thủ hung ác và như những thầy tu phá giới mắc chứng la cà ba hoa… bảo sao tôi không tìm đến gõ cửa và chờ đợi một nhà thơ ? Có điều là sự kiên nhẫn đợi chờ ấy không bền! Không có ai hóa đá trước nhà của một nhà thơ bao giờ, sẽ nhủ anh ta đã chết khi sản phẩm của anh không có hoặc có mà không ra sản phẩm, đi gõ một nhà khác. Ít bạn là một phần lớn như vậy.
    Nếu không có cuộc binh đao đến hồi gay cấn thì chúng tôi – tôi và Luân Hoán - đã không gặp nhau, được cho những ngày gần gũi nhau dài đến chín tháng như chúng tôi đã có hồi 1965. Thời điểm ấy chúng tôi như bị nhốt vào rọ và tôi được quen biết nhiều người cầm bút và lẽ tự nhiên đã có sự sàng lọc, gạo một bên, đậu một bên và sỏi đá một bên! Ngày đầu gặp nhau ở chốn quân trường ấy tôi có một vài giây sững sững vì cứ đinh ninh đã “Về trời” (*) thì ắt đã đủ tuổi để lụ khụ! Vóc dáng, khuôn mặt và nhất là nụ cười, cái nhìn của nhà thơ Luân Hoán toát ra sự trẻ trung rạng rỡ hiền lương, không ba trợn như nhiều nhà khác.
     Mấy năm sau, tôi có mặt tại Đà Nẵng ngay trong nhà bạn, ngày ăn cơm đêm nằm trên tấm ván ngựa vốn là thứ tôi rất dị ứng. Lúc ấy mỗi chúng tôi đều đã ra khỏi cuộc binh đao theo cách riêng của mình, bạn đang hì hục tự in “Hòa bình ơi, hãy đến”- tôi nhớ như vậy. Vẫn là một nhà thơ gây cảm giác giao tiếp dễ chịu và tôi không phải chờ đợi chi để đọc những bài thơ hay.
     Đọc thơ Luân Hoán bấy chầy từ ấy đến nay, tôi hình dung ra thơ đó không khu trú bi quan (chứ không chắc đã lạc quan) cho dù nhiều lúc cũng loạng quạng tìm kiếm cái Tôi: 
“tôi đánh trống tôi từng hồi kêu gọi/ tôi rung chuông tôi từng chuỗi báo nguy/ chợt nhận ra mình/ cong cong lưng ngựa/ nhào lộn nhiều vòng/ thấm mỏi tứ chi/ anh sẽ treo cờ cho tôi gióng đích ? /em sẽ chong đèn thay mắt tôi trông ?”.
      Như một cuộc rong chơi trầm cảm thay vì những đào xới tung tẩy cả lên cho dù cái gọi là thân phận con người không thể lớt phớt đi qua, Luân Hoán đi theo cách của anh ấy, mấy câu trên cho tôi một cách hiểu. Cho nên đọc thơ Luân Hoán người ta sẽ không bải hoải, mềm mị mà là khô ráo như vẫn được hong trong nắng sớm. Thơ Luân Hoán khó lẫn vào với thơ ai, nói một cách mọi người thường nói, đó là một phong cách rất riêng, những câu chữ ấy chân thật, lãng mạn nhưng không làm dáng cũng không than thở, tôi nghĩ rằng người đàn ông sinh ra tại xứ Quảng một mai đây khi sang tuổi già là sang tại xứ người này làm thơ cốt để cho mình, ai đọc là đọc ké, là đứng nhìn sang nhà bạn. Nhưng cái lạ, những thơ tự sự nếu không buồn não thì cũng lớn lối, còn ở Luân Hoán thì không:
“cảm tạ ơn người / tôi là viên đạn/ có đặt nơi nào cũng một số không/ ví dụ như tôi may thành thi sĩ/ ca ngợi chính mình đại khái như sau/
tôi là mặt trời
tôi là ngôn ngữ
tôi là con người
tôi là trái tim
tôi là nụ hoa
tôi là cục đá
tôi còn là gì...
hỡi luân hoán tôi ?"
        Những năm sau khi chia tay ở Đà Nẵng hồi 1969 ấy, khi nghĩ về thơ bạn, tôi còn thấy một cạnh trào lộng, thứ trào lộng của người ý thức được mình là người thắng thế nghe nó mới bốc và bao dung làm sao! Cái nhìn trào lộng về bạn bè, mọi thứ thập cẩm sẽ làm cho mọi thứ lung linh dễ thương hơn!
      Khoảng mấy năm nay bạn có vẻ thăng tiến trong cạnh trào lộng trong thơ này, thí dụ như vẽ Cao Thoại Châu, bạn đã viết :
bác thuộc dạng lãng mạn/ nhưng hơi hơi nhát gan/
 yêu  em lựu đạn”/ chỉ biết ngồi mơ màng/  thơ thẩn cũng từ đó/ thơm lừng cả ngàn trang / rất riêng rất độc đáo / ngấm hương rượu nồng nàn”/“bác thi  duy nhất thời Việt Nam 
Cộng Hòa/  còn  cùng tổ quốc / dám cho thơ thở ra / những ưu  thời cuộc / những nét sử gần xa /gói cả một tâm sự / trong xót xa”. 
      Tôi dẫn thơ Luân Hoán vẽ tôi vì như thế tôi mới có thể mạnh miệng hỏi câu này : Ai dám còn nghĩ trào lộng là hơi thở ò è của yếm thế? Cái trào lộng của Luân Hoán là cái rút được chân ra khỏi những nhiễu nhương của thế sự, tình sự, gia sự để khỏi bị kiến cắn vào chân! Cũng là cách tự khai phá lấy đường mà đi!
      Tuy nhiên, trên hết thảy và cũng với một quá trình tiếp cận thơ Luân Hoán, tôi nghĩ rằng chủ yếu thơ anh là thơ tình yêu, thứ tình say mê nhưng không có nổi loạn đầu rơi máu đổ thịt nát xương tan, cũng không bị cuốn vào hoàn lưu bão tố do thế mà lời thơ không xót xa, không đau đáu vật vã. Quen nhau trong chín tháng, hiểu một phần nào con người bạn, tôi nhận thức thơ tình và trái tim nhà thơ có một sự đồng điệu không phải của thác lũ mà của tràng giang mênh mông bình thản tìm đường ra biển. Con người ấy, như tôi biết, nhiều tính xây dựng hơn phá phách trong tình trường.“...bởi ngày mai anh trở ra mặt trận/ ở đó, anh không thiếu một thứ gì/ kể cả máu/ chỉ duy có thứ này/ hãy viện trợ cho anh/ đó là giọt lệ em xanh biếc...”. Không buồn nổi sóng, không bi thiết trước cảnh binh đao, thì ra nhiều người sợ binh dao làm mất tình yêu hơn là sợ chết, còn Luân Hoán thì quả là thật bình thản với một niềm tin vững chãi vào tình yêu. Và tình yêu ở Luân Hoán là tình thanh tân có phần thiêng liêng như vầy :
em đến lớp nắng đùa trên áo
cặp che ngang ngực thơm ngát ngọc lan
tay giở vở tưởng chừng như đệm nhạc
hồn thanh xuân em lót xuống từng trang
     
       Chỉ bốn câu này đủ thấy thơ tình Luân Hoán khác với nhiều người. Ngực đã có hoa ngọc lan dậy hương, những ngón tay chắc là thon lướt cái gì, mà có lẽ ở bài này là cây bút trên trang vở, cũng như đang nhẹ nhàng trên phím đàn. Hồn thanh xuân ép trong từng trang vở...những thứ ấy chỉ có thể có ở mối tình thanh tân! Tôi rất quý những câu thơ tình yêu trong sáng và thiết thực đó, có lẽ vì trong tình ái tôi vừa nhút nhát lại vừa gấu bể hơn. Ở xa nhau (Luân Hoán hiện định cư tại Canada) nên có câu hỏi không có dịp trao cho nhà thơ, hỏi rằng Luân Hoán không có thơ thất tình, không có thơ triết lý về tình, phải không? Nếu thật đúng như vậy thì đó là hạnh phúc, một thuyền một bến, khi thuyền đi bến cũng khởi hành theo với một thuyền! Còn nhớ, những năm cuối thập kỷ 50 gì đó, một nhà đạo diễn lừng danh ở châu Âu trước câu hỏi của nhà báo về danh vọng lớn của ông, đã nói đại ý rằng nếu có hạnh phúc thì đấy, ông sẵn sàng đổi để lấy nó!
        Cuối cùng, có tới mấy từ để nói về một người có dính dáng đến thơ : thi sĩ, nhà thơ, người làm thơ, người dùng thơ. Chúng không thể mập mờ với nhau, tôi không thích hai chữ thi sĩ nghe trang trọng nhưng có vẻ châm biếm, ai gọi tôi như vậy tôi ngượng chín cả người. Hai chữ nhà thơ có lẽ là được hơn cả, cũng như đàn bà phụ nữ, tôi thường loại đàn bà ra khỏi mỗi khi xưng hô hay suy nghĩ về người phụ nữ của mình!
---------------- 
(*) Về Trời, tập thơ đầu tay của Luân Hoán XB năm 1964. Để biết thêm về tác giả xin truy cập
 luanhoan.net

1 nhận xét:

  1. Cao Thoại Châu quá giỏi khi viết về một nhà thơ. Bài kh6ng nhạt nhòa mà sắc nét nói được những gì chỉ có ở người được viết. Là người từng đọc LH nhưng quả là đáng phục anh Châu.

    Trả lờiXóa